Το διοικητικό συμβούλιο της Ένωσης Εισαγγελέων Ελλάδος ανακοινώνει τις προτάσεις του για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων με στόχο την αναβάθμιση και την έγκαιρη απονομή της δικαιοσύνης, καθώς και την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών. Τα μέτρα αυτά διαχωρίζονται σε άμεσα, δηλαδή σε αυτά που μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς οποιαδήποτε καθυστέρηση και έχουν ως στόχο την ενίσχυση της εσωτερικής ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών και τη διαφάνεια στην απονομή της δικαιοσύνης και σε μακροπρόθεσμα στο πλαίσιο σταδιακής εφαρμογής συγκεκριμένου προγράμματος πενταετούς διαρκείας. Θεωρούμε ότι τα μέτρα αυτά στο σύνολό τους συνθέτουν μια ολοκληρωμένη και σύγχρονη πρόταση αναβάθμισης της λειτουργίας της δικαιοσύνης, αλλά και έγκαιρης απονομής της, αφού τελικός στόχος είναι η έκδοση πρωτοβάθμιων αποφάσεων εντός το πολύ δύο ετών και η έκδοση αμετάκλητων αποφάσεων εντός τεσσάρων ετών το αργότερο. Παράλληλα, επαναφέρουμε και τις πάγιες θέσεις της Ενώσεώς μας αναφορικά με τη διαφάνεια και την εξυγίανση των λειτουργιών του Κράτους. Ειδικότερα τα μέτρα που προτείνουμε για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων είναι τα ακόλουθα:

          Α. Μέτρα επείγοντα χαρακτήρα – αμέσως υλοποιήσιμα – για τη  διαφάνεια  και την εσωτερική ανεξαρτησία  των δικαστικών λειτουργών:

• Καθιέρωση σταθερών και αντικειμενικών κριτηρίων για κάθε υπηρεσιακή μεταβολή (προαγωγή, μετάθεση, απόσπαση) δικαστών και εισαγγελέων και ειδική αιτιολογία όλων των σχετικών αποφάσεων του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου – ιδιαίτερα αυτών που έχουν δυσμενείς επιπτώσεις για την υπηρεσιακή κατάσταση των δικαστικών λειτουργών.

• Κατάργηση της διάταξης (άρθρο 24 παρ. 4 του Οργανισμού Δικαστηρίων) περί ιεραρχικής εξάρτησης μεταξύ των εισαγγελικών λειτουργών. Η ιεραρχική αυτή εξάρτηση, παρότι υπό το φως των σύγχρονων νομικών εξελίξεων νοείται ως καθαρά διοικητική, έχει επανειλημμένα παρερμηνευτεί ως εκτεινόμενη και σε θέματα δικαιοδοτικής κρίσεως, με τραυματικές επιπτώσεις για την αξιοπιστία και το κύρος του εισαγγελικού θεσμού, αλλά και τη λειτουργική ανεξαρτησία του (κάθε) εισαγγελέα. Σε κάθε περίπτωση,  η  διάταξη αυτή είναι πλέον ασυμβίβαστη με το ρόλο που καλείται να επιτελέσει ο σύγχρονος εισαγγελέας (ανεξαρτήτως βαθμού) ως ισόβιος δικαστικός λειτουργός.

• Επαναφορά του θεσμού του αυτοδιοίκητου των μεγάλων εισαγγελιών και δικαστηρίων της χώρας, με τις αναγκαίες βελτιώσεις για την αποφυγή δυσλειτουργικών φαινομένων του παρελθόντος.

• Πρόβλεψη συγκεκριμένης – αυστηρής – πειθαρχικής ποινής για το πειθαρχικό αδίκημα (άρθρο 19 παρ. 3 του Οργανισμού Δικαστηρίων) της χειραγώγησης ή της απόπειρας χειραγώγησης της δικαιοδοτικής κρίσης δικαστικού λειτουργού από δικαστικό λειτουργό. Για το αδίκημα αυτό προτείνουμε την ποινή της οριστικής παύσης ή (σε ελαφρές περιπτώσεις) της προσωρινής παύσης.

• Η ανάθεση των μείζονος κοινωνικής ή πολιτικής σημασίας υποθέσεων στους εισαγγελείς και ανακριτές των περιφερειών των δικαστηρίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά να γίνεται κατόπιν κληρώσεως. Ειδικότερα στις εισαγγελίες η κλήρωση να γίνεται μεταξύ των εισαγγελέων που θα προεπιλέγονται κατά την έναρξη κάθε δικαστικού έτους από τις οικείες ολομέλειες σε αριθμό που θα αντιστοιχεί με το 1/3 των εισαγγελέων που υπηρετούν στις εισαγγελίες αυτές. Με το συγκεκριμένο μέτρο αποβλέπουμε στην εξάλειψη κάθε αμφισβήτησης ή υπόνοιας μεροληψίας για τον τρόπο χειρισμού των υποθέσεων εκείνων που εύλογα προκαλούν μείζον κοινωνικό και πολιτικό ενδιαφέρον.

          Β. Μέτρα μακροπρόθεσμα – με βάση τη σταδιακή εφαρμογή  συγκεκριμένου πενταετούς προγράμματος –  για την αναβάθμιση και την έγκαιρη απονομή της δικαιοσύνης, καθώς και για την πλήρη ανεξαρτησία της δικαστικής λειτουργίας από την εκτελεστική:

• Αλλαγή του τρόπου επιλογής των Προέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου με τις αναγκαίες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις. Πρόταση της Ένωσής μας – όπως κατά το παρελθόν έχει δημόσια διατυπωθεί – αποτελεί η επιλογή αυτή να γίνεται από τη Βουλή, με αυξημένη διακομματική πλειοψηφία των 2/3 των μελών της.

• Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας με ριζοσπαστική απλούστευση των δικονομικών διαδικασιών απονομής της δικαιοσύνης και – σταδιακή – ευρεία αποποινικοποίηση των ήσσονος σημασίας ποινικών αδικημάτων.

• Πλήρης μηχανοργάνωση των εισαγγελιών και δικαστηρίων και αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων που παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία για τη διεκπεραίωση της δικαστικής ύλης, για την επικοινωνία και συνεργασία των δικαστικών αρχών της χώρας, για την ενημερότητα του αρχειακού υλικού και ιδιαίτερα του ποινικού μητρώου.

• Κτιριακός εξωραϊσμός των δικαστικών καταστημάτων και ανέγερση νέων σύγχρονων δικαστικών κτιρίων, όπου απαιτείται, με στόχο την αξιοπρεπή στέγαση όλων των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της χώρας.

• Λειτουργία Δικαστικής Αστυνομίας στις μεγάλες εισαγγελίες της χώρας, σύμφωνα με τις αναλυτικές απόψεις που έχουν επανειλημμένα διατυπωθεί από την Ένωσή μας και άλλους επιστημονικούς φορείς.

• Σταδιακή αύξηση των θέσεων των δικαστικών λειτουργών σε ποσοστό 5% κατ’ έτος και συνολικά 25% στο τέλος του πενταετούς προγράμματος.

• Καθιέρωση του θεσμού της εθελουσίας εξόδου σε μόνιμη βάση, ώστε ανά πενταετία να εξέρχονται του δικαστικού σώματος όσοι δικαστικοί λειτουργοί αδυνατούν να ασκήσουν τα καθήκοντά τους για λόγους ψυχικής ή σωματικής υγείας.

        Γ. Μέτρα για την διαφάνεια και την εξυγίανση των λειτουργιών του Κράτους :

        . Πλήρης διαφάνεια της περιουσιακής και εν γένει οικονομικής κατάστασης όλων των λειτουργών του Κράτους. Κατάργηση κάθε είδους οικονομικού απορρήτου γι’ αυτούς. Οποιαδήποτε ελεγκτική αρχή αλλά και κάθε πολίτης – μέσω του διαδικτύου –  θα πρέπει να έχει την απρόσκοπτη δυνατότητα να λαμβάνει γνώση όλων των περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν σε κρατικούς λειτουργούς και στο στενό οικογενειακό τους περιβάλλον.

         . Θεσμοθέτηση ανεξάρτητης ελεγκτικής αρχής με δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου της περιουσιακής κατάστασης  των κρατικών λειτουργών και κυρίως του τρόπου απόκτησης ( «πόθεν έσχες» ) όλων των περιουσιακών τους στοιχείων. Η αρχή αυτή θα πρέπει να είναι πλήρως στελεχωμένη από ειδικούς εμπειρογνώμονες και να έχει την δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου ικανού αριθμού κρατικών λειτουργών κατ’ έτος.

        . ¶μεση δέσμευση κάθε  περιουσιακού στοιχείου  που τελεί σε προφανή δυσαναλογία με τα εισοδήματα των κρατικών λειτουργών. Τα περιουσιακά στοιχεία κατά το μέρος που υπερβαίνουν προδήλως τα δηλούμενα νόμιμα εισοδήματα, να δημεύονται κατόπιν δικαστικής αποφάσεως.

               Για το διοικητικό συμβούλιο της Ε.Ε.Ε.

Ο Πρόεδρος

Σωτήριος Μπάγιας

Αντεισαγγελέας Εφετών

Ο Γεν. Γραμματέας

Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος

Αντεισαγγελέας Εφετών

Ενόψει της επικείμενης επιλογής του νέου Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, το διοικητικό συμβούλιο της Ενώσεως Εισαγγελέων Ελλάδος ανακοινώνει τ’ ακόλουθα :
Είναι γνωστό ότι πάγια θέση της Ενώσεώς μας αποτελεί η άποψη ότι ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου πρέπει να προέρχεται αποκλειστικά από τον εισαγγελικό κλάδο. Η θέση μας αυτή παραμένει αυτονόητα σταθερή και σήμερα, ανεξάρτητα από συγκεκριμένες καταστάσεις, συγκυρίες και πρόσωπα.
Σήμερα άλλωστε υπάρχουν δέκα επτά (17) Αντεισαγγελείς του Αρείου Πάγου, μεταξύ των οποίων μπορεί να επιλεγεί ο πλέον ικανός, ο οποίος θα διασφαλίσει κλίμα ηρεμίας και ενότητας για το σύνολο των λειτουργών του εισαγγελικού θεσμού, θα σέβεται την εσωτερική ανεξαρτησία όλων των Εισαγγελέων και θα ενισχύσει το σθένος τους, ώστε ν’ ασκούν τα καθήκοντά τους με μόνο γνώμονα το νόμο και τη συνείδησή τους.
Τονίζουμε, τέλος, ότι πάγια επίσης θέση της Ενώσεώς μας αποτελεί η ανάγκη αναθεώρησης της συνταγματικής διατάξεως, αναφορικά με την επιλογή των Προέδρων των ανώτατων δικαστηρίων και του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου από την εκάστοτε Κυβέρνηση, ώστε ν’ αποκοπεί κάθε εξάρτηση της δικαστικής από την εκτελεστική εξουσία και να ενισχυθεί η ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών, σύμφωνα και με την θεμελιώδη αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος περί διακρίσεως των εξουσιών του Κράτους.

Για το διοικητικό συμβούλιο της Ε.Ε.Ε.

Ο Πρόεδρος

Σωτήριος Μπάγιας
Αντεισαγγελέας Εφετών

Ο Γεν. Γραμματέας

Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος
Αντεισαγγελέας Εφετών

Η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος – σε συνεργασία και με τη στήριξη του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης – διοργανώνει 3ήμερο επιστημονικό συνέδριο με θέμα «ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ – Η διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση και δικαιοσύνη, θεμελιώδης όρος για την ανάπτυξη του σύγχρονου κράτους», στην Κέρκυρα στις 19, 20 και 21 Ιουνίου 2009 ( Ξενοδοχείο «CORFU HOLIDAY PALACE» ).
Στο συνέδριο θα συμμετάσχουν εκατόν σαράντα (140) εισαγγελείς και δικαστές απ’ όλη τη χώρα. Εισηγητές των επιμέρους θεμάτων είναι δικαστικοί λειτουργοί, καθηγητές Πανεπιστημίων και επικεφαλής ελεγκτικών αρχών της δημόσιας διοίκησης (συνημμένη σχετική ονομαστική κατάσταση)
Σκοπός του συνεδρίου είναι ν’ αναδειχθεί η αναγκαιότητα για διαφάνεια στη λειτουργία των θεσμών και ιδιαίτερα στην δημόσια διοίκηση με στόχο την πάταξη της διαφθοράς και την εξυγίανση της δημόσιας ζωής.
Για το σκοπό αυτό θα εξεταστούν σημαντικά συναφή ζητήματα (όπως ο έλεγχος της ποινικής ευθύνης υπουργών, το «ξέπλυμα βρώμικου χρήματος», η κατάργηση κάθε οικονομικού απορρήτου για τους κρατικούς λειτουργούς, ο πειθαρχικός έλεγχος των οργάνων της διοίκησης κ.α.).
Επίσης, θα παρουσιαστούν εκ νέου και θα τεθούν υπό διαβούλευση οι από 24-9-2008 προτάσεις της Ενώσεώς μας για α) τη διαφάνεια στη Δικαιοσύνη και την ενίσχυση της εσωτερικής ανεξαρτησίας των δικαστικών λειτουργών και β) τη διαφάνεια και την εξυγίανση των λειτουργιών του Κράτους ( συνημμένη η σχετική από 24-9-2008 ανακοίνωσή μας).
Τα συμπεράσματα του συνεδρίου και οι προτάσεις που θα διατυπωθούν, θα υποβληθούν στα συναρμόδια υπουργεία, τα πολιτικά κόμματα και κάθε αρχή ή φορέα που ασχολείται με θέματα διαφάνειας και πάταξης της διαφθοράς.

Από το διοικητικό συμβούλιο της Ε.Ε.Ε.

Αναφορικά με τα ζητήματα που ανέκυψαν σχετικά με την εφαρμογή του συνταγματικού – νομοθετικού πλαισίου για τον έλεγχο της ποινικής ευθύνης υπουργών, το διοικητικό συμβούλιο της Ένωσης Εισαγγελέων Ελλάδος διατυπώνει τις ακόλουθες θέσεις:
1. Το σύνταγμα (άρθρο 86 παρ.2 εδ. β΄) και ο εκτελεστικός αυτού νόμος (ν. 3162/03 – άρθρο 4 παρ. 2 και 3) είναι απολύτως σαφή και δεν επιδέχονται οποιασδήποτε παρερμηνείας : Αν στο πλαίσιο ανάκρισης, προανάκρισης, προκαταρκτικής εξέτασης ή διοικητικής εξέτασης προκύψουν στοιχεία που σχετίζονται με ενδεχόμενη ποινική ευθύνη υπουργών, τα στοιχεία αυτά διαβιβάζονται αμελλητί στη Βουλή από αυτόν που ενεργεί την ανάκριση, προανάκριση ή εξέταση.
2. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται αξιολόγηση (θετική ή αρνητική)των στοιχείων από αυτόν ο οποίος ενεργεί την έρευνα και ο οποίος είναι υποχρεωμένος να τα διαβιβάσει στην Βουλή.
3. Μόνη και αποκλειστικά αρμόδια για αξιολόγηση των στοιχείων είναι η Βουλή, η οποία με βάση την αξιολόγηση αυτή αποφαίνεται για τη διεξαγωγή ή μη προκαταρκτικής εξέτασης.
4. Η υπ’ αριθμ.4/2003 εγκύκλιος του Εισαγγελέα Α.Π. για διαβίβαση των στοιχείων στη Βουλή μέσω αυτού, ενώ προσπάθησε να λύσει ορισμένα πρακτικά προβλήματα που δημιουργούσε η διαβίβαση, κατά κύριο λόγο ανεπίδεκτων δικαστικής εκτίμησης μηνύσεων κατά υπουργών, μάλλον περιέπλεξε το ζήτημα, αφού όπως αποδείχθηκε, δημιούργησε παρεξηγήσεις και παρερμηνείες όσον αφορά τη διαδικασία εφαρμογής του νόμου. Εξάλλου δεν είναι δυνατόν ένας απλός διοικητικός υπάλληλος να έχει δικαίωμα ν’ αποστείλει απ’ ευθείας στη Βουλή στοιχεία σχετιζόμενα με ενδεχόμενη ποινική ευθύνη υπουργών (που προέκυψαν κατά διεξαγωγή διοικητικής εξέτασης) και να μην έχει τέτοιο δικαίωμα ο εισαγγελέας (καίτοι δικαστικός λειτουργός) που ενεργεί προανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση.
5. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν ήθελε θεωρηθεί συνταγματικά συμβατή η ανωτέρω εγκύκλιος, ο εισαγγελέας Α.Π. έχει καθαρά διαβιβαστικό ρόλο και ασφαλώς δεν δικαιούται να αξιολογήσει και να κρίνει την επάρκεια ή τη βασιμότητα των στοιχείων. ¶λλωστε, τέτοιο δικαίωμα αξιολόγησης – όπως προαναφέρθηκε – δεν έχει ούτε ο αρμόδιος εισαγγελέας που ενεργεί την έρευνα.
6. Η διάταξη του άρθρου 24 παρ.4 του οργανισμού δικαστηρίων ( Ν. 1756/88) περί «ιεραρχικής εξάρτησης» μεταξύ των εισαγγελέων ασφαλώς δεν μπορεί να ερμηνευτεί με βάση αντιλήψεις που επικρατούσαν σε παλαιότερες εποχές όταν ο εισαγγελέας δεν ήταν δικαστικός λειτουργός, αλλά σύμφωνα με τις σύγχρονες συνταγματικές επιταγές (άρθρα 88 και 90 του Σ.) που αναγορεύουν τον εισαγγελέα ως ανεξάρτητο και ισόβιο δικαστικό λειτουργό.
7. Εξάλλου, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις, ο εισαγγελέας οφείλει μεν να εκτελεί τις παραγγελίες των προϊσταμένων του (προδήλως αυτές που έχουν ειδικό νομικό έρεισμα και όχι αυτές που περιέχουν προσωπικές απόψεις), « κατά την εκτέλεση όμως των καθηκόντων του και την έκφραση της γνώμης του ενεργεί αδέσμευτα υπακούοντας στο νόμο και τη συνείδησή του ». Συνεπώς, ο εισαγγελέας κατά την άσκηση των λειτουργικών του καθηκόντων και την έκφραση της δικαιοδοτικής του κρίσης, μόνους προϊσταμένους έχει το νόμο και τη συνείδησή του. Πρέπει, επιτέλους, να γίνει από όλους κατανοητό, αυτό που πριν από 25 χρόνια είχε πεί ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Σταμάτης, εκ των κορυφαίων εισαγγελέων στην ιστορία του θεσμού, ότι η ιεραρχική εξάρτηση ενός κατώτερου εισαγγελέα από έναν ανώτερο, αφορά μόνον τις τυπικές διαδικαστικές πράξεις και δεν επεκτείνεται ποτέ στις ουσιαστικές δικαιοδοτικές κρίσεις του. Και αυτά, χωρίς εξαίρεση, ισχύουν και για τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
8. Συμπερασματικά, ως προς την αρμοδιότητα για τη διαβίβαση στοιχείων σχετιζόμενων με ποινική ευθύνη υπουργών, που προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή εισαγγελικής έρευνας : Κάθε εισαγγελέας (ανεξαρτήτως βαθμού) που ενεργεί προανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση, όχι απλώς έχει τη νομική δυνατότητα, αλλά την υποχρέωση να διαβιβάσει ο ίδιος αμελλητί στη Βουλή κάθε στοιχείο που σχετίζεται με ενδεχόμενη ποινική ευθύνη υπουργού, χωρίς να δικαιούται να προβεί σε αξιολόγηση της επάρκειας ή της βασιμότητας αυτού.
9. Διαπιστώνουμε, τέλος, την αναγκαιότητα τροποποίησης του όλου συνταγματικού – νομοθετικού πλαισίου που διέπει τον έλεγχο της ποινικής ευθύνης υπουργών, με τη μετάθεση των σχετικών αρμοδιοτήτων της Βουλής σε ολιγομελές δικαστικό όργανο – από την ίδια τη Βουλή επιλεγμένο – ώστε ν’ αποκλείεται κάθε ενδεχόμενο σύγχυσης πολιτικών και δικαστικών κριτηρίων στη λήψη των αποφάσεων.

Για το διοικητικό συμβούλιο της Ε.Ε.Ε.

Ο Πρόεδρος

Σωτήριος Μπάγιας
Αντεισαγγελέας Εφετών

Ο Γεν.Γραμματέας

Παναγιώτης Παναγιωτόπουλος
Αντεισαγγελέας Εφετών

Με αφορμή τις εκρήξεις που σημειώθηκαν σήμερα το πρωί στις οικίες του Αρεοπαγίτη κ. Βασιλείου Φούκα και του Αντεισαγγελέα Εφετών κ. Δημήτρη Παπαγγελόπουλου, η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος ανακοινώνει τα ακόλουθα:

1. Καταδικάζουμε με τον πιο έντονο και κατηγορηματικό τρόπο τις τρομοκρατικού χαρακτήρα επιθέσεις σε βάρος του Αρεοπαγίτη κ. Βασιλείου Φούκα και του Αντεισαγγελέα Εφετών κ. Δημήτρη Παπαγγελόπουλου.

2. Διαπιστώνουμε και πάλι την αδυναμία της πολιτείας να εξασφαλίσει επαρκή μέτρα φύλαξης και προστασίας των λειτουργών του κράτους που – ως εκ των καθηκόντων τους – είναι εκτεθειμένοι σε πολυποίκιλους κινδύνους. Θεωρούμε ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο να εξετασθεί σε βάθος το συγκεκριμένο ζήτημα από τους συναρμόδιους Υπουργούς και την ηγεσία της ΕΛ.ΑΣ.

3. Τονίζουμε τέλος, για μια ακόμη φορά, ότι οποιαδήποτε ενέργεια βίας ή απειλής σε βάρος δικαστικών λειτουργών, δεν πρόκειται να κάμψει ούτε κατ’ ελάχιστο το ηθικό και το σθένος τους να επιτελούν τα καθήκοντά τους με ευθυκρισία και θάρρος, πιστοί στις αρχές του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας.

Για το διοικητικό συμβούλιο της Ε.Ε.Ε.

Ο Πρόεδρος

Σωτήριος Μπάγιας
Αντεισαγγελέας Εφετών

Ο Γεν. Γραμματέας

Παναγιώτης Σ.Παναγιωτόπουλος
Αντεισαγγελέας Εφετών